Những ca bệnh “tưởng nhỏ” và tư duy điều trị giúp trẻ ít tái phát hơn – Góc nhìn của bác sĩ Lê Xuân Dương
Những ca bệnh “tưởng nhỏ” và tư duy điều trị giúp trẻ ít tái phát hơn
Góc nhìn làm nghề của bác sĩ Lê Xuân Dương
Trong nhi khoa, có một điều rất dễ bị xem nhẹ.
Đó là những ca bệnh “không nguy cấp”.
Không cấp cứu.
Không biến chứng ngay.
Không khiến trẻ phải nhập viện.
Nhưng chính những ca bệnh tưởng như nhỏ đó lại là thứ bào mòn sức khỏe trẻ em lâu dài nhất, và cũng là nguyên nhân khiến rất nhiều cha mẹ sống trong trạng thái lo lắng triền miên.
Bác sĩ Lê Xuân Dương nhìn rất rõ điều này sau hơn mười năm làm nghề.
Khi một đợt viêm mũi họng không chỉ là chuyện mũi họng
Rất nhiều phụ huynh đến phòng khám và nói cùng một câu:
“Bác sĩ ơi, con em chỉ viêm mũi họng thôi, nhưng sao cứ tái đi tái lại hoài?”
Câu nói “chỉ viêm mũi họng thôi” nghe rất nhẹ.
Nhưng với bác sĩ Lê Xuân Dương, đó thường là dấu hiệu của một vấn đề sâu hơn.
Một đợt viêm mũi họng kéo dài không đơn thuần là:
-
Sổ mũi
-
Ho
-
Nghẹt mũi
Nó kéo theo:
-
Trẻ ngủ không sâu giấc
-
Ăn uống kém
-
Hay cáu gắt, mệt mỏi
-
Sức đề kháng suy giảm
Và khi nền tảng đó bị tổn thương, bệnh sẽ quay lại theo một vòng lặp quen thuộc.
Điều trị triệu chứng là cần, nhưng không bao giờ đủ
Trong y khoa, điều trị triệu chứng là bước bắt buộc.
Nhưng với trẻ nhỏ, chỉ điều trị triệu chứng thì không bao giờ giải quyết được tận gốc.
Bác sĩ Lê Xuân Dương nhìn thấy rất nhiều trường hợp:
-
Uống thuốc thì đỡ
-
Ngưng thuốc thì bệnh quay lại
-
Mỗi lần quay lại lại nặng hơn lần trước
Và điều đáng lo không nằm ở đợt bệnh,
mà nằm ở việc:
-
Trẻ quen với vòng lặp ốm – thuốc – tái phát
-
Phụ huynh quen với việc “có bệnh là lo”
-
Và dần mất niềm tin vào khả năng hồi phục tự nhiên của con
Với anh, đó không phải là điều trị.
Đó là xử lý tạm thời.
Tư duy điều trị của bác sĩ Lê Xuân Dương: nhìn đứa trẻ như một hệ thống
Một điểm rất khác trong cách làm nghề của bác sĩ Lê Xuân Dương là:
anh không nhìn bệnh trước, mà nhìn đứa trẻ trước.
Trước khi hỏi:
-
Con ho mấy ngày?
-
Con sốt bao lâu?
Anh thường hỏi:
-
Con ngủ thế nào?
-
Con ăn ra sao?
-
Con có hay quấy đêm không?
-
Gia đình đang chăm con theo cách nào?
Bởi vì với trẻ nhỏ, bệnh không đứng một mình.
Nó luôn liên quan đến:
-
Giấc ngủ
-
Dinh dưỡng
-
Môi trường sống
-
Cách cha mẹ xử trí tại nhà
Nếu những yếu tố này không được điều chỉnh,
bất kỳ đơn thuốc nào cũng chỉ là giải pháp ngắn hạn.
Một đứa trẻ khỏe không chỉ là ít ốm
Rất nhiều phụ huynh đánh giá sức khỏe con bằng một tiêu chí duy nhất:
“Con có ốm không?”
Bác sĩ Lê Xuân Dương thì nhìn khác.
Theo anh, một đứa trẻ khỏe là:
-
Ngủ đủ và ngủ sâu
-
Ăn uống tự nhiên, không ép
-
Tăng trưởng đều
-
Ít tái phát bệnh vặt
-
Và có tinh thần vui vẻ
Nếu một đứa trẻ:
-
Ít sốt nhưng ngủ kém
-
Ít ho nhưng biếng ăn
-
Ít nhập viện nhưng luôn mệt
Thì đó chưa phải là khỏe thật.
Và nếu cha mẹ chỉ chăm chăm “cắt triệu chứng”,
sẽ rất khó để thấy được bức tranh toàn cảnh đó.
Vì sao trẻ hay tái phát bệnh vặt?
Qua hàng chục ngàn ca khám, bác sĩ Lê Xuân Dương nhận ra một số nguyên nhân lặp đi lặp lại:
1. Giấc ngủ bị xem nhẹ
Nhiều phụ huynh không nhận ra rằng:
-
Trẻ ngủ muộn
-
Ngủ chập chờn
-
Hay thức đêm
là yếu tố làm suy giảm miễn dịch rất nhanh.
Không có giấc ngủ đủ sâu,
cơ thể trẻ không có thời gian hồi phục.
2. Dinh dưỡng chưa phù hợp thể trạng
Không phải cứ ăn nhiều là tốt.
Không phải cứ uống bổ sung là khỏe.
Rất nhiều trẻ:
-
Ăn không đúng nhu cầu
-
Bị ép ăn
-
Hoặc bổ sung quá mức
khiến hệ tiêu hóa quá tải,
từ đó ảnh hưởng đến miễn dịch.
3. Xử trí tại nhà thiếu định hướng
Khi con ốm, cha mẹ thường:
-
Lo lắng
-
Tìm nhiều nguồn thông tin
-
Và thử nhiều cách khác nhau
Sự lo lắng đó khiến việc chăm sóc trở nên thiếu nhất quán.
Bác sĩ Lê Xuân Dương luôn nhấn mạnh:
“Sai lầm lớn nhất không phải là thiếu thuốc, mà là thiếu sự bình tĩnh.”
Bác sĩ không chỉ chữa bệnh, mà còn phải “chữa” sự hoang mang của cha mẹ
Một điều rất đáng quý trong cách làm nghề của Lê Xuân Dương là:
anh dành rất nhiều thời gian để giải thích.
Giải thích để phụ huynh:
-
Hiểu bệnh đang diễn tiến thế nào
-
Biết khi nào cần lo
-
Biết khi nào có thể yên tâm theo dõi
Anh không dùng thuật ngữ phức tạp để chứng minh mình giỏi.
Anh dùng ngôn ngữ đời thường để cha mẹ hiểu và làm được.
Bởi vì:
-
Một phụ huynh hiểu đúng sẽ chăm con tốt hơn
-
Một phụ huynh bình tĩnh sẽ ít gây ra quyết định sai
Giảm tái phát mới là thước đo của điều trị đúng
Bác sĩ Lê Xuân Dương không coi số lượng đơn thuốc là thành tích.
Anh coi số lần trẻ phải quay lại phòng khám vì cùng một vấn đề mới là thước đo.
Một ca điều trị được coi là thành công khi:
-
Đợt cấp được xử lý an toàn
-
Trẻ hồi phục tốt
-
Và số lần tái phát giảm dần theo thời gian
Để làm được điều đó, bác sĩ phải:
-
Kiên nhẫn
-
Theo dõi sát
-
Và không được “làm cho xong”
Đây là kiểu làm nghề không dễ nhân bản,
vì nó đòi hỏi trách nhiệm rất cao.
Những ca “tưởng nhỏ” nếu bỏ qua sẽ để lại hậu quả dài hạn
Viêm mũi họng tái phát nhiều lần có thể dẫn đến:
-
Viêm tai giữa
-
Rối loạn giấc ngủ kéo dài
-
Chậm phát triển thể chất
Những điều này không xảy ra ngay.
Nhưng chúng tích lũy theo thời gian.
Và khi phát hiện, việc can thiệp sẽ khó hơn rất nhiều.
Bác sĩ Lê Xuân Dương nhìn thấy quá nhiều trường hợp:
“Giá như xử lý sớm và đúng từ đầu…”
Điều trị cho trẻ là một quá trình đồng hành, không phải một lần gặp
Với Lê Xuân Dương, một ca bệnh không kết thúc khi trẻ hết triệu chứng.
Nó chỉ thật sự kết thúc khi:
-
Gia đình hiểu cách chăm con
-
Có lộ trình rõ ràng
-
Và biết phải làm gì nếu bệnh quay lại
Chính tư duy “đồng hành” này khiến:
-
Phụ huynh yên tâm hơn
-
Trẻ ít tái phát hơn
-
Và mối quan hệ bác sĩ – gia đình bền vững hơn
Bài học cho phụ huynh: đừng xem nhẹ những điều nhỏ
Nếu con bạn:
-
Hay viêm mũi họng
-
Hay ho dai dẳng
-
Ngủ không ngon
-
Hay ốm vặt
Đừng chỉ hỏi:
“Dùng thuốc gì cho hết?”
Hãy hỏi:
-
Con đang sống thế nào mỗi ngày?
-
Giấc ngủ có đủ không?
-
Mình đang chăm con ra sao?
Bệnh của trẻ không đến từ một nguyên nhân duy nhất.
Và nó cũng không thể được giải quyết bằng một giải pháp duy nhất.
Lời kết
Bác sĩ Lê Xuân Dương không chữa bệnh để “qua đợt”.
Anh chữa bệnh để trẻ ít phải quay lại phòng khám hơn.
Trong một ngành mà kết quả thường được đo bằng tốc độ,
anh chọn đo bằng sự bền vững của sức khỏe trẻ em.
Và đó là con đường:
-
Chậm hơn
-
Khó hơn
-
Nhưng đáng tin hơn rất nhiều
👉 Bài tiếp theo:
Khi một bác sĩ học marketing – không để nổi tiếng, mà để phụ huynh tìm đúng người
